پیشینه تاریخی و موقعیت جغرافیایی روستای سیه بنوئیه
روستای سیه بنوئیه، روستای پله کانی در رابر واقع در استان کرمان، از جمله مناطق بکر و تاریخی ایران است که ریشه در اعماق تاریخ دارد و روایتگر زندگی، فرهنگ و هویت مردمانی سخت کوش و طبیعت دوست است. این روستا با پیشینه ای کهن و موقعیتی جغرافیایی خاص، امروزه به یکی از جاذبه های دیدنی و کمتر شناخته شده جنوب شرق کشور تبدیل شده است.
پیشینه تاریخی روستای سیه بنوئیه
در روزگاران کهن، منطقه سیه بنوئیه محل ییلاق عشایر کوچ رو بوده است؛ عشایری که قشلاق خود را در منطقه زهمکان جیرفت قرار می دادند و با تغییر فصل ها بین این دو ناحیه در رفت و آمد بودند. شواهد تاریخی و سنگ نوشته های به جا مانده در این منطقه نشان می دهد که این عشایر از ساکنان قدیمی همین ناحیه بوده اند. اهمیت تاریخی این روستا زمانی بیشتر نمایان می شود که بدانیم بر روی سنگ هایی در قسمت بالای گلزار سیه بنوئیه، تاریخ 101 هجری قمری حک شده است که نشان دهنده قدمت بسیار طولانی این دهستان می باشد.
وجه تسمیه نام روستای سیه بنوئیه
در خصوص نام گذاری روستای سیه بنوئیه روایت های مختلفی وجود دارد. برخی بر این باورند که دلیل این نام گذاری، وجود تپه های سیاه رنگ در بالادست آبادی است؛ تپه هایی که در انتهای دهستان قرار گرفته اند و همین موضوع باعث شده تا این منطقه به نام سیه بنوئیه، به معنای مکانی که انتهای آن سیاه است، شناخته شود.
در مقابل، عده ای دیگر معتقدند که این منطقه در گذشته پوشیده از درختان تنومند بنه بوده است و به دلیل رنگ تیره تنه این درختان، نام سیه بنه بر آن نهاده شده که به مرور زمان به سیه بنوئیه تغییر یافته است. همچنین نام ساگنو نیز به صورت عامیانه در میان مردم منطقه رواج دارد و هنوز هم در گفتار محلی شنیده می شود.
موقعیت جغرافیایی و ویژگی های طبیعی
روستای سیه بنوئیه، روستای پله کانی در رابر واقع در استان کرمان، در میان رشته کوه هایی زیبا و سر به فلک کشیده محصور شده است. این موقعیت خاص جغرافیایی باعث شده تا روستا از چشم اندازهایی منحصر به فرد و طبیعتی چشم نواز برخوردار باشد. خانه های این روستا به صورت پلکانی ساخته شده اند، به گونه ای که پشت بام هر خانه، حیاط خانه ای دیگر است و این ویژگی، جلوه ای خاص و چشمگیر به بافت روستا بخشیده است.
شاعر معاصر این منطقه، ابوحامد، به زیبایی این ساختار پلکانی و طبیعت دلنشین روستا اشاره کرده و چنین سروده است:
شرق ننیز آن ساگنو تا باقر آباد
اندر دو سوی رود با صد جو کنار است
هر پشت بامش خود حیاط است و شگفتا
هر خانه اش بر خانه دیگر سوار است
از سیب سرخ باقرآبادش بگویم
لبنان نزادوشکرین و آبدار است
از میان این دهستان، رودخانه ای زلال عبور می کند که علاوه بر ایجاد منظره ای دل انگیز، مهمترین منبع تامین آب کشاورزی منطقه به شمار می رود. اطراف این رودخانه را باغ ها و منازل مسکونی فرا گرفته اند و همین موضوع باعث شکل گیری زندگی در امتداد آن شده است. این رودخانه در فصل زمستان پرآب و خروشان است، اما با نزدیک شدن به اواخر بهار و فصل تابستان، از میزان آب آن کاسته می شود.
در غرب این دهستان، کوهی نسبتا مرتفع به نام بنه سبز قرار دارد که یکی از شاخص ترین جلوه های طبیعی منطقه محسوب می شود. بر فراز این کوه، درخت بنه ای از میان صخره ها و سنگ ها روییده است که همچون نگینی سبز بر تارک کوه می درخشد و منظره ای شگفت انگیز خلق کرده است. مردم محلی بر این باورند که این مکان قدمگاه خضر نبی است و از دیرباز مورد احترام و توجه بوده است. حتی نقل است که در گذشته، پلنگی هر پنج شنبه اطراف این درخت را با دم خود جارو می کرده است؛ روایتی که بر جذابیت های اسرارآمیز این منطقه افزوده است. از دیگر شگفتی های این درخت، سرسبزی آن در شرایطی است که بدون منبع آب مشخص، همچنان به حیات خود ادامه داده است.
از دیگر جلوه های طبیعی این منطقه می توان به درختان کهن سال گردو و چنار اشاره کرد که در نقاط مختلف روستا به چشم می خورند. در میان آنها، درخت چنار بزرگی که در ورودی آبادی و در کنار گلزار شهدا قرار دارد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بزرگان روستا قدمت این درخت را بیش از هزار سال می دانند، اما بررسی های کارشناسی نشان داده که عمر آن حدود 400 سال است که در سال 1404 به ثبت ملی رسیده و به عنوان یکی از میراث طبیعی منطقه شناخته می شود.
در مجموع، روستای سیه بنوئیه، روستای پله کانی در رابر واقع در استان کرمان، با پیشینه ای غنی، طبیعتی بکر و فرهنگی اصیل، مقصدی جذاب برای علاقه مندان به تاریخ، طبیعت و گردشگری روستایی به شمار می رود.
